»   فوتبال برتر | فوتبال ایران  »   يادداشت سيروس الوند درباره فیلم سینمایی «دربند» ساخته پرويز شهبازي
۲۵ آبان ۱۳۹۲ , ساعت ۲۱:۲۵

یادداشت سیروس الوند درباره فیلم سینمایی «دربند» ساخته پرویز شهبازی

در شلوغی جشنواره فرصتی دست نداد تا در خصوص فیلمی که دوست داشتم و بیشتر از فیلم‌های دیگر به ذهنم نفوذ کرد و به دلم نشست چیزی بنویسم. حالا می‌خواهم از فیلمی بگویم که به باور من اعتبار این جشنواره بسیار مدیون حضور همین فیلم است. فیلم «دربند» ساخته پرویز شهبازی. تماشای این فیلم حسابی حالم را جا آورد. چه می‌گویم؟ تا ساعت‌ ها و بعد روزها حال درست و حسابی نداشتم.

آقای داودی عزیز! سلام و خسته نباشید؛

در آن سالهای جوانی که در چند نشریه سینمایی کار می‌کردم (از لید خبر تا نگارش نقد فیلم) هرگز تصور نمی‌کردم روزی، روزگاری بتوان در این دیار روزنامه سینمایی منتشر کرد. این تصور در این سالها نیز به خاطر وضعیت کاغذ و بسیار گرفتاری دیگر می‌تواند وجود داشته باشد. مگر سینمای ما برای هر روز چه اندازه خبر دارد؟ ماجرا دارد؟ مگر در سال چند فیلم تولید می‌شود و به نمایش عمومی در می‌آید که خوراک یک سال نشریه‌ سینمایی را مهیا کند؟ «بانی فیلم» تکلیف این تصور را (تا لحظه نگارش این مطلب) روشن کرد و مرا از تردید به یقین رساند. سلام به تو و همکارانت به خاطر انتشار این روزنامه و خسته‌ نباشید باز به تو و همکارانت برای تداوم این انتشار. بروم سراغ موضوعی که دلیل اصلی نگارش این مقال است.


در شلوغی جشنواره فرصتی دست نداد تا در خصوص فیلمی که دوست داشتم و بیشتر از فیلم‌های دیگر به ذهنم نفوذ کرد و به دلم نشست چیزی بنویسم. حالا می‌خواهم از فیلمی بگویم که به باور من اعتبار این جشنواره بسیار مدیون حضور همین فیلم است. فیلم «دربند» ساخته پرویز شهبازی. تماشای این فیلم حسابی حالم را جا آورد. چه می‌گویم؟ تا ساعت‌ ها و بعد روزها حال درست و حسابی نداشتم.

 

یادم هست بعد از تماشای «نفس عمیق» با لحنی میان شوخی و جدی به تهیه ‌کننده فیلم، آقای سمواتی که در همین «دربند» هم به عنوان تهیه ‌کننده و بازیگر حضور دارد، (چه انتخاب غافلگیر کننده ‌ای! چه بازی درستی!) گفتم ساختن این نوع فیلم کاری ندارد. من از پشت تلفن این فیلم را می‌سازم. حالا جا دارد به خاطر آن نیمه‌ جدی حرفم از سمواتی و شهبازی حلالیت بطلبم. آنها جواب مرا با ساخت «دربند» دادند. فیلمی یگانه، سرپا، پر از لحظه ‌های ناب سینمایی که خودش را به مخاطب تحمیل نمی‌کند. دست مخاطب را می‌گیرد و با احترام به دنیایی که فیلمساز تصور و اجرا کرده می‌برد. اگر بحث جوان ‌ها و تازه‌نفس‌ هاست، نمونه بارز و مشخص ‌اش پرویز شهبازی است. اگر بحث سینمای اجتماعی است که (حقیر همواره دغدغه ‌اش را دارد) کدام فیلم در این جشنواره جامعه را به این دقت و زیبایی ترسیم کرده است؟

شاید گره کار آنجاست که شهبازی برخلاف بعضی از همکاران و هم‌سن و سال‌هایش فیلم را نساخته پای جشنواره‌های جهانی را وسط نمی‌کشد. وقتی هم که فیلم دیده شد و جایزه گرفت هوار نمی‌زند که همه جشنواره‌های درجه یک اروپایی نخل و خرس و یوزپلنگ و هر چه که دارند را کادوپیچ کرده منتظر آمدن او و دیدن فیلمش‌اند. شهبازی تا آنجا که من دریافته‌ام برای اینجا و همین مردم فیلم می‌سازد. هر چند که همین «دربند» پتانسیل لازم را دارد که در جشنواره‌های درجه یک جهانی بدرخشد و داوران را غافلگیر کند.

شهبازی فیلمساز اینجاست و برای مردم اینجا فیلم می‌سازد. مخاطبانش را (با ترفند‌های گه‌ گاه سیاسی) در بیرون مرز جستجو نمی‌کند. هرگز پیشکسوتان خود را زیر سؤال نبرده. فیلمش را چماق نمی‌کند و بر سر سینماگرانی که بیشتر به مخاطب و یا گیشه توجه دارند، نمی‌کوبد. از اینکه بشنود فی‌المثل فیلم قبلی ‌اش (نامش انگار عیار ۱۴ بود. یادم نیست) بازسازی فیلم تنگه وحشت بود که یک بار «جی، لی، تامپسون» آن را ساخت با گریگوری پک و رابرت میچم و یک بار هم مارتین اسکورسیسی بزرگ با بازی رابرت دنیرو و نیک نولتی حالا جانشین آنها شده‌اند: محمدرضا فروتن و کامبیز دیرباز! حال شهبازی از این کشف و اشاره دوستان که اصلاً در فیلم پنهان نیست بد نمی‌شود. همان تیپ یا شخصیتی که نوشته و ساخته (با بازی پوریا پورسرخ) فیلم را اینجایی کرده. در آن شهر غریب و پر برف، آن جواهر فروشی و آن مسافرخانه پر از تعلیق، اشاره می‌کنم به تغییر بنیادی که به شخصیت مهاجم داده (با بازی کامبیز دیرباز) و با این ترفند شباهت فیلم را به نسخه‌ های آمریکایی، به شدت کم کرده است. تا آنجا که می‌توان گفت شهبازی فقط خط داستان را گرفته و فیلم خودش را (خوب یا بد) ساخته است.

 

اما «دربند» حکایت دیگری است محل تلاقی رئالیسم است با نگاه و سلیقه فیلمساز. زندگی چند روزه آدم‌ هایی را طراحی و نمایش می‌دهد که پر از لحظه‌ های واقعی است، اما این واقع‌ گرایی مقابل نگاه و سلیقه فیلمساز، قربانی نمی‌شود. او بی ‌آنکه ذره ‌ای از باورپذیری تماشاگر نسبت به واقعیت آدم‌ ها و رفتارشان کم کند، دنیای خودش را با دراماتیزه کردن وقایع ترسیم می‌کند. سراغ تلخی ‌ها می‌رود اما فیلمش سیاه نیست برعکس خیلی هم امید دهنده و امیدوار کننده است. کجا؟ در کدام فیلم دختر شهرستانی‌ را اینگونه دیده‌ایم؟ کجا دختر شهرستانی آمده به پایتخت را این چنین با حرمت و احترام و به شدت واقع ‌گرایانه ترسیم کرده‌اند؟ نشان و آماری اگر هست به من بگویید.

خوشحال می‌شوم اگر از این منظر نمونه‌ های دیگری وجود داشته باشد، اما شخصیت دختر، با بازی غافلگیر کننده خانم نازنین بیاتی هم حکایت دیگری است. همه دام‌ ها، دهلیزها، چاله‌ ها و چاه ‌ها بر سر راه این دختر دیده می‌شود و آدمیانی که در کمین ‌اند تا دختر را به میل و خواست خود این سو و آن سو برند اما او به سلاح ایمان و اراده، با اعتماد به نفسی مثال زدنی، از همه این بزنگاه‌ های بس خطرناک عبور می‌کند. خیلی چیزهای به شدت مادی را از دست می‌دهد اما معنویت خود را، پاکی خود را، شخصیت درونی و جسم بیرونی خود را در اندازه یک قهرمان، یک قهرمان به شدت اینجایی و به همان اندازه واقعی و قابل باور حفظ می‌کند. وضعیت نمایش و میزان فروش این فیلم برای سال بعد به شدت تعیین کننده است. امیدوارم «دربند» روی اکران کم نیاورد. ما از جنس «دربند» کم داریم خصوصاً که تماشاگر هم آن را دوست داشته باشد. امیدوارم چنین شود.

وقتی شهبازی برای فیلمنامه نفس عمیق جایزه گرفت، روی صحنه گفت، خوشحالم که اندیشه فیلم دیده شده و مورد توجه قرار گرفته است (اگر همین نباشد، نقل به مضمون کنید!). حالا من به عنوان یک فیلمساز خوشحالم که کنار اندیشه، اجرای فیلم او نیز قابل دیدن، تأیید و تحسین بسیار است. شاید بیش از یکسال است که شهبازی را ندیده ‌ام. اصلاً ارتباطی با هم نداریم. مسئله‌ای نیست با فیلم او ارتباط دارم. دست او را به گرمی می‌فشارم و منتظر نمایش فیلمش هستم.

آخرین مطالب این بخش فوتبال برتر | فوتبال ایران

قرار بود رویا بسازند. این بزرگترین سد بود سدی ۴۳ ساله. چهره‌های‌شان نشانی از ترس نداشت مصمم بودند برای تاریخ سازی. نه فقط آن یازده‌تای ترکیب اصلی که روی سکوها هم وضعیت همین طور بود. سوت بازی که زده شد صدای بوق...
گروه Badboy و راز هم قسم شدن پسران و دختران ماجرای آزار و کتک زدن دختر ١٦ ساله سیرجانی یک هفته‌ای می‌شود که به پرونده‌ای جنجالی تبدیل شده است. پرونده‌ای که هنوز هم زوایای پنهان زیادی دارد و خیلی از معماها...
مهاجم سابق رئال مادرید برای عقد قرارداد با تیم فوتبال استقلال راهی تهران می‌شود. به گزارش ملکانه، امانوئل آدبایور، مهاجم توگویی سابق آرسنال٬ رئال مادرید و منچسترسیتی در آستانه پیوستن به تیم فوتبال استقلال تهران قرار دارد. گفته می‌شود یکشنبه آدبایور برای...
هر چقدر مدیران فدراسیون فوتبال تلاش می‌کنند، شرایطی را فراهم کنند که صدای اعتراض سرمربی تیم‌ملی فوتبال بلند نشود و هر چقدر هم که مصاحبه کنند و توضیح بدهند کی‌روش قطعا تا جام ملت‌های آسیا سرمربی تیم ملی است و...
  • ویژه ها