نگاهی به شخصیت شیخ مفید از عالمان برجسته اسلام

شیخ مفید بی گمان یکی از نوابغ و نوادر جهان اسلام و عالم تشیع است که به لحاظ دانش سرشار و استحکام منطق در شرح و بسط علوم دینی از جایگاه والایی نزد علما برخوردار است. بدین سبب نهم آذر در تقویم کشورمان به عنوان روز گرامیداشت شیخ مفید نام گذاری شده است.

اردبیل نیوز: ابوعبدالله محمدبن محمدبن نعمان بن عبدالسلام بن جابربن نعمان معروف به شیخ مفید و ابن المعلم از تاثیرگذارترین دانشمندان شیعه در قرن چهارم هجری در روستایی در نزدیکی بغداد دیده به جهان گشود و پس از ۷۷ سال عمر بابرکت و تالیف کتاب های ارزشمند و تربیت شاگردان نامدار بنا بر روایتی در سال ۴۱۳ هجری قمری در زادگاهش روی در نقاب خاک کشید.

مورخان نوشته اند این عالم پرهیزکار در دوران خفقان و غربت تفکرات شیعی به لحاظ احاطه در علوم دینی در مجامع علمی چنان خوش درخشیده که در میان علما به عنوان (امام المتکلمین) شناخته شده است.

در باب ارادت و اشتیاق شیخ مفید به ائمه معصوم (ع) و امام غایب (عج) نیز روایات متعددی بیان شده است که هریک حکایت از تعلق خاطر و عشق درونی وی به ساحت مقدس امام پرده نشین و تاییدات و عنایات ایشان نسبت به وی می باشد.

شیخ مفید در دوران مجاهدت در تحصیل علم و دانش با درک محضر ۵۰ عالم ربانی در شاخه های متعدد علوم اسلامی سرآمد دوران شد و تراوش های ذهنی و حاصل آموخته هایش در قالب بیش از ۲۰۰ کتاب مهم منتشر شده که امروزه حدود ۱۵۰ جلد کتاب از آن دانشمند عالم اسلام به یادگار مانده است.

علما عقیده دارند که بسیاری از آثار شیخ مفید توسط شاگردان وی و دانشمندان متاخر شیعه مورد شرح ، تکمیل یا تلخیص قرار گرفته است و امروزه به عنوان منابع معتبر علوم و معارف اهل بیت پیامبر (ع) شناخته می­شوند.

کتاب ‘الاختصاص’ یکی از تالیفات این دانشمند شیعی است که روایاتی از اهل بیت عصمت و طهارت(ع) را شامل می شود و نیز مطالبی در باره تاریخ اسلام ، چهره‏های برجسته دوران پیامبر (ص) ارزش علم و مقام دانشمندان را در برمی گیرد.

به نظر علمای اسلامی شیخ مفید از جمله نخستین عالمانی است که به مقوله ولایت فقیه به عنوان یک نظام الهی نگریسته و با نگاهی عالمانه به تحکیم مبانی آن پرداخته است.

دانشمندان دینی معتقدند مرحوم شیخ مفید اختیارات ولی فقیه را مطلقه دانسته و در کتاب ‘امر به معروف و نهی از منکر’ بحث ولایت و تصدی فقیه را بر اقامه و اجرای حدود شرع و حتی جهاد با کفار الزامی شمرده است.

آثار برجای مانده از شیخ مفید گویای آن است که این فرهیخته دینی پشتیبانی مردم از ولی فقیه را واجب می داند و البته علمای بعدی نیز در راستای تقویت و تحکیم این نظریه تلاش ها و تالیفات زیادی داشته اند.

ابن معلم یا شیخ مفید از منظر علمای شیعه و سنی نیز مورد ستایش قرار گرفته و مقامات علمی و معنوی وی همواره مورد توجه خواص تشیع و تسنن بوده طوری که علامه‌ حلی‌ از علمای بزرگ شیعه در باره شخصیت علمی شیخ مفید نوشته است ‘شیخ مفید معروف‌ به‌ (ابن‌المعلم) از بزرگترین‌ مشایخ‌ شیعه ‌ ،رئیس‌ و استاد آنها بود و دانشمندانی‌ که‌ بعد از وی‌ آمده‌اند از دانش‌ او استفاده‌ نموده‌اند و فضل‌ و دانش‌ او در فقه‌ و کلام‌ و حدیث‌ مشهورتر از آن‌ است‌ که‌ به‌ وصف‌ آید’.

علامه حلی افزوده است: او موثق‌ترین‌ و داناترین‌ علمای‌ عصر خود بود و ریاست‌ علمی‌ و دینی‌ طایفه‌ شیعه‌ امامیه‌ در زمان‌ او به‌ وی‌ منتهی‌ شد.

اهمیت و احترام شیخ مفید در حوزه علوم اسلامی به حدی است که اولین کنگره جهانی هزاره شیخ مفید به همت حوزه علمیه قم و جامعه مدرسین فروردین ۱۳۷۲ با شرکت بیش از۲۵۰ نفر از محققان ، اندیشمندان و متفکران کشورهای اسلامی و غیراسلامی در ایران برگزار شد.

مقام‌ معظم‌ رهبری‌ حضرت‌ آیت‌الله‌ خامنه‌ای‌ در پیامی‌ مهم و‌ علمی‌ به‌ این کنگره‌ جهانی‌ نوشته بودند: هزار سال‌ پیش‌ از این‌ در یکی‌ از روزهای‌ پر حادثه‌ بغداد میدان آشنان ، بر مردمی‌ که‌ بخاطر واقعه‌ای‌ غم‌انگیز در آن‌ انبوه‌ شدند ، تنگ‌ آمد و هزاران‌ چشم‌ بر مردی‌ که‌ مرگش‌ حادثه‌ای‌ بزرگ‌ بود گریست‌ و دهها هزار نفر بر جنازه‌ انسان‌ والایی‌ نمازگزاردند که‌ ۵۰‌ سال‌ چون‌ مشعلی‌ تابناک‌ بخش‌ گسترده‌ای‌ از جهان‌ اسلام‌ را با دانش‌ و معرفت‌ خود روشن‌ کرده‌ و در کرانه‌ دجله‌ بغداد ، دجله‌ای‌ دیگر از علم‌ و معرفت‌ راه‌ انداخته‌ بود.

ایشان تصریح کرده اند: شیخ‌ مفید در سلسله‌ علمای‌ امامیه‌ فقط یک‌ متکلم‌ و فقیه‌ سرآمد برجسته‌ نیست‌ بلکه‌ فراتر از این‌ وی‌ موسس‌ و سرحلقه‌ جریان‌ علمی‌ رو به‌ تکاملی‌ است‌ که‌ در دو رشته‌ کلام‌ و فقه‌ تا امروز در حوزه‌های‌ علمی‌ شیعه‌ امتداد یافته‌ و ویژگی های‌ اصلی‌ و خطوط اساسی‌ آن‌ همچنان‌ پابرجا مانده‌ است‌.

نهم آذر روز گرامیداشت شیخ مفید انگیزه و مجالی برای محققان است که با چراغ تفکر به کاوش زندگانی و آثار انسان های مفیدی بپردازند که گذشت قرن ها قدری از عظمت آنها نکاسته است.

منبع: باشگاه خبرنگاران

3 دیدگاه‌ها

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید