جمعه, ۱۹ آذر ۱۳۹۵
»   اخبار اجتماعی  »   اینستاگرام و تبدیل مدلینگ به فرهنگ بومی در ایران
390 بازدید
۲۷ خرداد ۱۳۹۵ , ساعت ۲۲:۳۱
اینستاگرام و تبدیل مدلینگ به فرهنگ بومی در ایران

اینستاگرام و تبدیل مدلینگ به فرهنگ بومی در ایران

چندی پیش رصد اخبار داخلی و خارجی درباره ایران نشان می‌داد که دستگیری چند مدل زن فعال در فضای مجازی توجه بسیاری را به خود جلب کرده است. تمام تحلیل‌ها و اخبار به گزارش ماوقع از دیدگاه غالب رسانه مربوطه خلاصه می‌شد. البته با یک جستجوی ساده می‌توان فهمید برخلاف بسیاری کشورها مطالعات دقیقی درباره فشن و مدلینگ، کارگزاران آن و تأثیرات فرهنگی و اجتماعی آن بر نسل‌های امروز ایران اساساً انجام نشده است و بدین‌ترتیب پلیس ظاهراً در مقامی ‌قرار گرفته است که هم به امنیت بیندیشد و هم مورد سؤالات جامعه‌شناختی قرار بگیرد که قطعاً دومی ‌بخش کم‌کارانه فضای تحقیق و دانشگاه است، نه حوزه استحفاظی پلیس. به عبارت دیگر، این به مصائب کشورهای ما در شرق تبدیل شده است که مسائل اجتماعی و فرهنگی به مسائل امنیتی تقلیل داده شوند و کندوکاو در مفاهیم و ابعاد اجتماعی و فرهنگی آن‌ها اولین چیزی باشد که نادیده‌گرفته می‌شود.

سؤالات بسیاری در این راستا قابل طرح است: این‌که چند درصد از مدل‌ها در ایران زن هستند؟ سن ورود به عرصه مدلینگ حرفه‌ای در ایران چندسالگی است؟ و از این مهم‌تر، مدلینگ در کدام عرصه فرهنگی یا اقتصادی در ایران قابل طبقه‌بندی است؟ آیا مدلینگ در کشور ما شغل محسوب می‌شود؟ یا مانند بسیاری از کشورها در ابعاد یک صنعت قابل تعریف است؟ آیا مدلینگ صورتی از تهاجم فرهنگی است که فروپاشی خانواده‌های ما را نشانه رفته است؟ آیا یک صورت از اظهار نوعی فعالیت شخصی و سلیقه‌ای است؟ و … .

قطعاً پاسخ‌گویی به همه این سؤال‌ها در مجال یک یادداشت نمی‌گنجد، اما تلاش یادداشت حاضر بر این است که فتح بابی کند و دو موضوع را یادآور شود: 1) ایجاد شناخت درباره مدلینگ در سطح بین‌المللی به عنوان یک صنعت مولتی‌میلیونی و رو به گسترش و 2) جهان- بومی‌شدن مدلینگ در ایران.

دسته‌بندی مدل‌ها؛ از مدل‌های اندامی تا مدل‌های تجاری

شاید سال‌ها پیش با ظهور پدیده اشتغال زنان، از جذاب‌ترین دختران خواسته می‌شد به مشاغلی نظیر بازیگری تئاتر و سینما، فروشندگی و میهمان‌داری هواپیما مشغول شوند. با رشد صنعت فشن و مدلینگ هرچند بسیاری از زنان جوان و زیبا به سوی این نوع شغل‌ها فراخوانده شدند. امروز بیش از 9 طبقه‌بندی اصلی (1) و بسیاری طبقه‌بندی‌های فرعی از مدل‌ها وجود دارد که بررسی آن را به موضوعی پیچیده بدل کرده است. برای مثال می‌توان به مدل‌های پرزرق و برقی (2) که معمولاً لباس‌های اغواءکننده و با حس جنسی را برجسته می‌کنند، مدل‌های اندامی (3) که بخشی از بدنشان مثلاً ناخن‌ها یا دست و پایشان استخدام می‌شود، مدل‌های تجاری (4) که استخدام می‌شوند تا مبلغ کالا در فروشگاه‌ها یا برای مارک‌های تجاری خاص باشند، تا مدل‌های ورزشی اشاره کرد که با فیگورهای بدنسازی ظاهر می‌شوند و مورد استفاده تبلیغاتی قرار می‌گیرند.

صنعت عظیم مدلینگ در جهان

مدل‌ها را بیش از متن بلافصل شخصیشان باید در یک متن گسترده‌تر فرهنگی- صنعتی در نظر گرفت. “مدلینگ” واژه‌ای است که در جهان معاصر از ترجیحات فردی یا شغل فراتر رفته و به یک صنعت عظیم شناخته می‌شود. مدلینگ در آمار ملی کشورهای مختلف به عنوان بخشی از چرخه اقتصادی دیده می‌شود و برای نمونه در کشوری مانند انگلستان از سهم 21 میلیارد پوندی در سال 2009 به 26 میلیارد پوند در سال 2014 افزایش یافت و اکنون 797 هزار شغل را در برمی‌گیرد (5).

صنعت فشن در ابعاد جهانی، به گزارش کنگره آمریکا، 1.2 تریلیون دلار پول در گردش دارد و مردم آمریکا به تنهایی 250 میلیارد دلار صرف مد، فشن و مدلینگ می‌کنند. در آمریکا 1.9 میلیون نفر به نوعی در این صنعت مشغول به کار هستند (6). بنابراین در اغلب کشورها مدل‌ها بخشی از یک چرخه اقتصادی هستند که شکل داده می‌شوند و مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرند؛ درست مثل نیروی کار کارخانه‌ها.

ملاحظات اخلاقی و حاشیه‌های مدلینگ برای دختران

اما مسائل در حاشیه مدلینگ بسیار متنوع است. مدلینگ و فشن به عنوان عرصه‌های مدرنی که اقشار مختلف مردم را از طبقات اجتماعی و اقتصادی، سنین، جنسیت، نژادهاو قومیت‌های متنوع تحت‌تأثیر قرار می‌دهند، امروز مورد توجه بسیاری از تحلیل‌گران هستند. کاهش سن ورود به مدلینگ و مشارکت، در عین حال سوء استفاده از کودکان و نوجوانان در این عرصه، ملاحظات اخلاقی و تکثر موارد بی‌عفتی نسبت به دختران و زنان مدل و عرصه‌های روبه فزونی و مدنی‌شدن فزآینده مدلینگ در فضای مجازی و … از جمله این مسائل هستند که گفتمان مدلینگ و فشن در عصر ما را می‌سازند.

به‌کارگیری کودکان و نوجوانان در صنعت مدلینگ همواره یکی از دغدغه‌های منتقدان آن بوده است. بهترین سن برای ورورد به عرصه مدلینگ 16 تا 18 سال ارزیابی شده است؛ درحالی‌که برای نمونه ایالت کالیفرنیا در آمریکا به‌کار گرفتن افراد زیر 18 سال در این صنعت را به عنوان کار کودک جرم‌انگاری کرده است.

“هنگامی‌که گرسنه‌ای نان نخور، یک برگ کاهو بخور”

خودنگاشته‌های مدل‌های جوان ادبیات بسیار جالبی است که می‌تواند محل مداقه باشد. پرونده‌ها و روایات متعددی وجود دارد که نشان می‌دهد تا سال‌های متمادی به زنان مدل تحمیل می‌شود که صورت و اندام کودکانه خود را با تحمیل عدم صرف غذای کافی حفظ کنند تا بازار خود را ازدست ندهند. کیسی دیویس یکی از این افراد است که در سپتامبر 2011 خاطرات دوران نوجوانی خود را تحت عنوان “گرسنگی مدام: من یک مدل نوجوان بودم” منتشر کرد و نوشت در اوج درخشندگی کاری “روزی مدیر برنامه‌ام تماس گرفت و گفت آن‌ها قصد دارند من را برای مدتی بفرستند خانه؛ چون پاهایم کوتاه شده است. منظورش از “کوتاه”، “چاق” بود”.

او که مدت‌ها بعد با تحمل گرسنگی‌های شدید، لاغرتر برگشت، برای مدلینگ در نیویورک انتخاب شد. “سایز 24 اینچ در کمر و 34 اینچ دور باسن …، 48 کیلو وزن، و هر سایزی بیشتر =چاق‌تر از آن‌که به درد مدلینگ بخورد”. او باید در 18 سالگی 15 ساله به نظر می‌رسید و به او گفته می‌شد “هنگامی‌که گرسنه‌ای نان نخور، یک برگ کاهو بخور”، بنابراین کیسی تصریح کرد: “اعتقاد به این‌که لاغری=موفقیت= ستاره‌بودن باعث می‌شد به این راه ادامه تا جایی که بریدم و داشتم از گرسنگی می‌مردم و تنها آرزویم این بود گوشه‌ای بنشینم و یک قرص نان بخورم” (7).

علاوه بر این استانداردهای بغرنج، خاطرات بسیاری از مدل‌های زن از حظ جنسی دست‌اندرکاران و مشتریان صنعت فشن نسبت به جسم آن‌ها حکایت دارد. طبق مطالعه مؤسسه اتحادیه مدل‌ها، 30 درصد از مدل‌های زن، لمس بدنشان به صورت غیرمتعارف و غیرضروری از سوی همکارانشان، عمدتاً مردها، را تجربه می‌کنند (8). آناند جون الکساندر، معروف به اناند جون، مدل هندی 35 ساله مهاجر به آمریکا که درخشش ویژه‌ای در صنعت مدل آمریکا داشت، در سال 2009 به جرم تجاوز به کودکان و به‌خصوص مدل‌های همکارش به 59 سال زندان محکوم شد و این در حالی بود که بسیاری از این دختران، تنها حدود 14 تا 15 سال سن داشتند.

تکرار چنین مواردی در عالم مدلینگ آنقدر زیاد است که در آمریکا به عنوان کشور پیشرو در صنعت مدلینگ، دست‌اندرکاران این صنعت به صرافت افتاده‌اند کاری کنند: سارا زیف، مدل و بازیگر آمریکایی، در سال 2013 در قالب مؤسسه مردم‌نهاد خود با عنوان اتحادیه مدل‌ها تصویب قانون کودکان مدل را در ایالت نیویورک پیگیری کرد و همچنین زیف در مستندی با عنوان “مرا به تصویر بکش” (9) به مشکلات و سوءاستفاده از مدل‌های زن کم‌سن پرداخت، یا در نمونه دیگر ویکتوریا کوهن و دنجا نزوویچ اتحادیه‌ای ایجاد کردند که از سوءاستفاده از مدل‌ها جلوگیری کنند (10) و شورای طراحان لباس آمریکا راهنمایی منتشر کرد تا شاید بتواند افراد را موظف به اجرای حداقل‌های اخلاقی کند.

مدل‌های اینستاگرامی؛ “سفرای برند” یا “مشاوران خلاق”

مدلینگ در عرصه‌های جدید پیش رفته و فضای مجازی به خانه آن تبدیل شده است. مدل‌های اینستاگرامی ‌از جدیدترین انواع مدل‌هایی است که ظهور کرده و روز به روز در حال رشد است و انواع مدل‌های تجاری یا تبلیغاتی در آن سرآمد هستند. به مدل‌های اینچنینی در اینستاگرام صفت “سفرای برند” یا “مشاوران خلاق” داده‌اند. حضور ستارگان عالم هنر و ورزش به عنوان مدل تجاری در رسانه‌های اجتماعی نظیر اینستاگرام، به بخش تفکیک‌ناپذیری از نظام سرمایه‌داری بدل شده است. برای مثال در آمریکا ستاره‌ای مانند اسکات دیسیک، بازیگر شوهای تلویزیون، برای تبلیغ هر کالایی در صفحه اینستاگرام خود با 13 میلیون و 300 هزار فالوور، 15 تا 20 هزار دلار دستمزد دریافت می‌کند و جالب آن‌که در رتبه پس از او یک زن، استفنی پرت، با 675 هزار فالوور قرار دارد که دستمزدی معادل 7 هزار دلار برای هر تبلیغ دریافت می‌کند.

 

kim-kardashian-rednose_day

 

هر چند حضور ستارگان در این فضا خالی از چالش نبوده است: انواع مصادیق بی‌صداقتی و لایه‌های خیانت‌آمیز در رصد زندگی فردی و حرفه‌ای مدل‌ها به چشم می‌خورد. کیم کارداشیان، مدل و بازیگر مشهور آمریکایی با درآمد 53 میلیون دلاری، نمونه خوبی از این جهت است. او تاکنون سه بار رسماً ازدواج کرده است و ازدواج سوم او با خواننده رپ کاین وست همراه با روابط نامشروع آن‌ها، زمانی آغاز شد که او هنوز رسماً همسر شوهر دومش بود و طلاق از همسر دومش وقتی نهایی شد که او فرزندش را از کاین وست به دنیا آورد. هرچند کارداشیان از خانواده سرشناسی در صنعت تلویزیون است، این‌گونه ارتباطات او همواره با پرونده‌های رسانه‌ای و قضایی همراه بوده است. از سوی دیگر، او در زندگی حرفه‌ای خود نیز متهم به تقلب است، مثلاً چندی پیش کارداشیان از سوی سازمان غذا و داروی ایالات متحده آمریکا به تبلیغ دارویی در صفحات شبکه اجتماعی خود متهم شد که به‌واسطه عدم ذکر تأثیرات منفی جانبی آن برای مصرف‌کنندگان، دردسرساز شده بود.

اما شاید مهم‌ترین وجه مدلینگ در فضای مجازی و به‌خصوص اینستاگرام، عادی‌سازی صنعتی است که روزی به زنان با مشخصات ویژه جسمی‌ تعلق داشت. اینستاگرام در سال 2010 آغاز به کار کرد و اکنون بیش از 200 میلیون کاربر دارد. امکان به نمایش گذاشتن عکس‌های سلفی دختران نوجوانی که آرزو دارند مانند مدل‌های مشهور دیده شوند، به یک سرگرمی ‌یا حتی دغدغه جدی ایشان تبدیل شده است. اینستاگرام برای شرکت‌های عظیم مدلینگ محیط مناسب برای شکار استعدادهای آینده فراهم می‌کند. برای نمونه، شرکت مدلینگ آی ام جی مدلز کمپینی را با عنوان “ما ژن شما را دوست داریم” راه انداخته تا افراد علاقه‌مند از سنین پائین با ارائه عکس و داستان‌های فردی و انگیزه‌های شخصی برای مدل‌شدن “کشف شوند” (11).

اما حضور دختران جوان در این عرصه را باید با فرصت‌ها و تهدیدهای واقعی آن در نظر گرفت. مورد اسنا اونیل نمونه خوبی برای درک برخی از این ابعاد است. اسنا، مدل نوجوان استرالیایی، با بیش از 612 هزار فالوور در اینستاگرام بود که با جذابیت بسیارش درآمدی معادل 2000 دلاری برای تبلیغات کسب می‌کرد، اما ناگهان 2000 عکس و فیلم‌اش را از صفحه حذف کرد و فقط نوشت “رسانه اجتماعی … من را مصرف کرد”. در میان عکس‌هایی که باقی گذاشت نیز اسنا زیرنویس عکس‌ها را تغییر داد. برای مثال زیرنویس تبلیغاتی زیر عکسش با بیکینی را پاک کرد و نوشت “… هیچ هدف و مفهومی ‌در لبخندهای اجباری، لباس‌های تنگ و این‌که پولی به شما داده شود تا زیبا به نظر برسید، وجود ندارد. ما نسلی هستیم که مرتباً به ما می‌گویند مصرف کنید و مصرف کنید، بدون این‌که فکر کنیم همه این‌ها از کجا می‌آید و به کجا می‌رود”.

به ظاهر ایجاد اعتماد به نفس و محبوبیت، دستاوردهای مدل‌های نوجوان در رسانه اجتماعی هستند. این افراد یک فرآیند کسالت‌بار از گرفتن صدها عکس را طی می‌کنند تا یکی به‌قدر کافی جذاب باشد و آپ‌لود شود. بعد “تشنه ارزیابی در رسانه اجتماعی” و “عصبی و مضطرب” می‌نشینند تا لایک‌های آن عکس را بشمارند؛ درحالی‌که به قول اسنا درست در همین لحظات که هزاران لایک دریافت می‌کنند “بی‌نهایت احساس تنهایی می‌کنند”. اسنا اعتراض داشت که رسانه اجتماعی “زندگی واقعی نیست” و او در پس محبوبیت‌اش “احساس ناامنی” داشت و اینستاگرام را ترک کرد؛ زیرا احساس “سرگشتگی، تنهایی و بدبختی” داشت (12).

بر اساس گزارشی که سی.ان.ان در آوریل 2016 منتشر کرد: “صنعت مدلینگ هرگز مانند امروز محل مناقشه نبوده است و تحیر در مقابل تنوع موجود و ترس عجیب و غریب از سلامت و وزن هیچگاه به اندازه سال‌های اخیر نقل مجالس نبوده است”. به عبارت دیگر، “صنعت مد لباس و آرایش (فشن) را می‌توان مظهر صنعت فرهنگ ]در جهان[ معاصر دانست” (استنگ و دیگران ، ص 514).

 

22094_237

وضعیت مدلینگ در ایران

با نگاهی به وضعیت زنان در داخل ایران نیز می‌توان این را فهمید که ما هم بخشی از این دهکده کوچک جهانی شده‌ایم. فشن و مد بومی ‌هر چند هنوز در اینجا مفهوم زایایی اقتصادی نیافته و گردش پول یا اشتغال‌زایی آن مبهم است، اما قطعاً بخش قابل توجهی از زنان ایرانی به‌خصوص در شهرهای بزرگ، از این صنعت، چنان‌که از طریق رسانه‌ها اعم از شبکه‌های تلویزیونی ماهواره‌ای یا رسانه‌های اجتماعی آن را دریافت می‌کنند، تأثیر می‌پذیرند.

صنعت فشن در ایران، صنعتی‌ نشده، شهروندی شده است

می‌شود گفت صنعت فشن و مدلینگ در ایران، صنعتی‌ نشده، شهروندی شده است؛ سیری متفاوت از بسیاری از کشورهای غرب و شرق عالم. امروز ما “سونامی‌ مصرف لوازم آرایش” را شاهدیم و تقریباً زنان ایرانی 10 تریلیون و 200 میلیارد تومان برای خرید لوازم آرایش هزینه می‌کنند و این البته معنایش شکوفایی صنعت ساخت این لوازم در ایران نیست، بلکه معادل 850 میلیون دلار لوازم آرایش قاچاق وارد کشور می‌شود (13).

آتلیه، یکی از اعضای خانواده ما شده است؛ از عکس‌های اسپرت و رسمی ‌گرفته تا اجرای حرکات نمایشی جنسی در جمع میهمانان در مراسم‌های ازدواج که به شوهای حرفه‌ای مدل‌ها می‌ماند. دخترانگی ما در آتلیه‌ها ثبت می‌شود و مادرانگی ما در زمان بارداری، در پورتره‌ها ثبت می‌شوند. کودکان ما مدل هستند؛ حتی بی‌آن‌که خانواده‌ها بدانند. تصویر کودک از بدو تولد حداقل سالانه با پوشیدن لباس‌های شیک و انواع ژست‌ها و به عبارتی در پوزهای گوناگون، باید ثبت و در شبکه‌های اجتماعی توزیع شود و لایک بخورد. اگر مهمانی‌ها، جشن‌های تولد، سالگردهای ازدواج، و مراسم تدفین و ختم را هم به آن اضافه کنیم، متوجه می‌شویم ما همواره در فضای مدلینگ نفس می‌کشیم.

سلفی؛ کلید بازنمایی فرد فرد ما از خودمان

فضای مجازی اما نقل دیگری است. “سلفی” کلید بازنمایی فرد فرد ما از خودمان شده است؛ به‌خصوص در محیطی که دست کسی به ما نمی‌رسد و عموماً بازخواستی نسبت به آن وجود ندارد. به نظر می‌رسد مدلینگ در کشور ما سمبل تمام‌عیار نظریه فرهنگی هورکهایمر و آدرنو در “صنعت فرهنگ” است. مدلینگ به عنوان فرهنگ یا “یک روش زندگی”، از فرم‌های خارجی و جهانی آن خارج شده و امروز بخشی از فرهنگ بومی ‌ما شده است. بنابراین به نظر می‌رسد بررسی موضوع مدلینگ و به‌خصوص رویکردهای آن در سبک زندگی امروز و در فضای مجازی، بیش از یک سوژه خبری محتاج مداقه، مطالعات جامعه شناختی و مهندسی فرهنگی در کشور ماست.

پی‌نوشت
1.    مدلینگ فشن، مدل‌های زرق و برقی، مدل‌های جایگزین، مدل‌های اندامی، مدل‌های بدنسازی، مدل‌های تجاری، مدل‌های تبلیغاتی، مدل‌های هنری و مدل‌های اینستاگرامی.
2.    Glamour Models
3.    Parts Models
4.    Promotional Models
5.    http://fashion.telegraph.co.uk/columns/ellie-pithers/TMG10638284/London-Fashion-Week-Fashion-industry-worth-26-billion-to-UK-economy.html
6.    https://maloney.house.gov/sites/maloney.house.gov/files/documents/The%20Economic%20Impact%20of%20the%20Fashion%20Industry%20–%20JEC%20report%20FINAL.pdf
7.    http://vagendamagazine.com/2015/05/surviving-hunger-i-was-a-teenage-fashion-model/
8.    http://www.thenation.com/article/fashion-models-are-workers-too/
9.    Picture Me
10.    http://www.theguardian.com/commentisfree/2009/sep/09/hadley-freeman-sexual-abuse-models
11.    http://www.imgmodels.com/news/we-love-your-genes
12.    http://www.theguardian.com/media/2015/nov/03/instagram-star-essena-oneill-quits-2d-life-to-reveal-true-story-behind-images و http://news.sky.com/story/1580856/model-says-instagram-made-her-life-miserable.
13.    http://www.tabnak.ir/fa/news/539971
14. http://mehrkhane.com

 

بازیگران ترکیه ای

آخرین مطالب این بخش اخبار اجتماعی

یک روز دیگر به تعطیلی های تقویم اضافه می شود
رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس شورای اسلامی گفت که ‌تعطیلی پنج شنبه آینده (18 آذر) منوط به نظر نهایی شورای نگهبان است. غلامرضا تاجگردون با اشاره به انتشار خبری در مورد مصوبه مجلس برای تعطیلی ...
سرگردانی زوار اربعین در پایانه مرزی مهران+تصاویر
در حالی که مرز مهران صبح امروز از طرق کشور عراق بسته شده که هزاران زائر اربعین هم اکنون در پایانه مهران هستند و طبق گفته مسئولان استان امکان تردد هم وجود ندارد. قرار بود مسئولان ...
وضعیت مرز مهران بحرانی است/ از اعزام زائران جلوگیری شود
استاندار لرستان صبح امروز پنج شنبه جلسه کارگروه اشتغال را قطع کرد تا به موضوع وضعیت مرز مهران بپردازد. وی با اشاره به اینکه وضعیت مرز مهران اصلا مناسب نیست، گفت: ممکن است در مرز بحرانی ...
چادر نماد بدبختی در آثار هنری!/ القای یک مفهوم غلط به دل جامعه
همواره آثار هنری فراوانی در کشورمان تولید و در مقابل چشمان مردم و حتی بینندگان خارجی قرار می گیرد.آثار هنری مانند ساخت فیلم و سریال های متعدد در سینما و تلویزیون، آثار مستند، عکس، نقاشی، ...
فاصله گذر حرکت قطارها به 5 دقیقه رسید
محمد احمدی با اشاره به تأکید شهردار تهران و معاون حمل و نقل در خصوص کاهش فاصله گذر قطارها در مترو،  اظهار داشت: خط 4 مترو تهران از پرتردد ترین خطوط مترو تهران است و ...

ارسال پاسخ یا نظر

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.


  • کمی حرف و ترانه گوش کنید

  • مطالب پیشنهادی

  • دانلود آهنگ جدید بابک جهانبخش به نام روزهای ابری دانلود آهنگ جدید سعید شهروز به نام تو اشتباه بودی دانلود آهنگ جدید مجید خراطها به نام عشق دانلود آهنگ جدید مسعود سعیدی به نام بمیرم برات دانلود آهنگ جدید امیر تتلو بنام نوازش
    ویدئوهای منتخب
  • دسترسی سریع